You Are Here: Home » अन्तर्वार्ता » बेलायतसँग एक–एक हिसाब माग्दैछौं–राई

बेलायतसँग एक–एक हिसाब माग्दैछौं–राई

भुपु ब्रिटिस गोर्खा सैनिकका हक अधिकार सुरक्षित गर्दै समानता माग्न वि. सं. २०४७ सालमा विधिवत रुपमा भुपु गोर्खा सैनिक संघ गेसोको स्थापना भयो । त्यतिबेला कसैले पत्याएका थिएनन् गेसोले यति ठूलो बिजय हासिल गर्ला भनेर । त्यतिबेला बन्दुकको लडाई गर्ने भुपु गोर्खा सैनिकले बेलायतका विरुद्ध कानुनी लडाई लड्न सक्छन भनेर कसले पत्याउने । तरपनि गेसोका केही व्यक्तिहरु निरन्तर लागिरहे । उनीहरुले कसैका कुरा सुनेनन् । आफ्नो योजनाका साथ अघि बढिरहे । त्यस मध्येका एक सहयोद्धा हुनुहुन्थ्योकृष्ण कुमार राई । हाल गेसोका केन्द्रिय उपाध्यक्ष रहनु भएका राई निरन्तर गेसो आन्दोलनमा लागि रहनु भएको छ ।
ब्रिटीस आर्मीबाट रिटायर्ड भइसकेपछि फेरी सेकेण्ड करियर सुरुवात गर्न सेक्युरेटी गार्डका लागि बु्रनाई जान अन्ति तयारी गर्नु भएका राईका लागि एक दिन यस्तो समय आयो । जुन दिन गेसोका सभापति पदमबहादुर गुरुङसँग भेट भयो । सभापति गुरुङका कुरा सुनेपछि उहाँ बु्रनाई जान छाडेर गेसो आन्दोलनमा होमिनु भयो । आन्दोलनमा होमिएपछि उहाँ अहिलेसम्म निरन्तर लागिरहनु भएको छ । गेसोलाई यहाँसम्म ल्याउनमा ठूलो योगदान दिनु भएका राईसँग पोखरासमाचार डटकमले गेसोको नयाँ कार्यक्रममा केन्द्रित रहेर गरेको सक्षिप्त कुराकानी । 

गेसो आन्दोलन सिथिल भएको हो 
बेलायती उच्च अदालतले गोर्खा सैनिकको पक्षमा गरेको फैसलापछि एकप्रकारले हाम्रो आन्दोलन सिथिल भएको अवस्था हो । त्यतिबेला हामीले बेलायतसँग जित्ने सबै प्रकारका अधिकारहरु जितिसकेका थियौं । अदालतले गोर्खा सैनिकहरुलाई कमनवेल्थ कन्ट्रिको सुविधा दिने घोषणा गरेपछि सबै अधिकार प्राप्त भएका थिए । त्यसपछि हामी कसरी अगाडी बढ्ने अबको बाटो के भन्ने विषयमा आन्तरिक रुपमा छलफल गर्दै थियौं । गेसो आन्दोलना सिथिल भएको चाँही हैन ।

उसो भए अब के गर्दै हुनुहुन्छ त 
हामी अब नयाँ कार्यक्रमका साथ अघि बढेका छौं । बेलायतले हामीलाई सिध्याउन सबै किसीमका षडयन्त्र गरे पनि सकेन । त्यसको शिकार बनाईए भुपु गोर्खा सैनिक एवं हाल बेलायती दुतावासका कर्मचारी टिकेन्द्रदल देवान । उनलाई बेलायतले पेन्सनको मुद्धा हाल्न लगाएर हराएको नाटक ग-यो । अनि गोर्खाहरुले पेन्सनको मुद्धा हा-यो भनेर प्रचारबाजी गर्न पछि परेन । तर, हामीले अदालतबाटै बेलायतलाई हराउन सफm भयौं । उसले गेसोलाई हराउन अनेक षडयन्त्र ग-यो तैपनी सकेन । केही सिप नलागेपछि उसले अहिले ब्रिटिस गोर्खा सैनिक ब्रिटिस फोर्स अन्र्तगतको हैन भन्दैछ । हामी यसको उत्तर खोज्दैछौं । गोर्खा सैनिक ब्रिटिस फोर्स अन्र्तगतको हैन भने कुन अन्र्तगत पर्छ । बेलायतले यसको जबाफ सारा गोर्खा सैनिकलाई मात्र हैन विश्वसलाई दिनुपर्छ ।

त्यसो भए बेलायतले गोर्खा सैनिकलाई के मानेको छ त 
हो हामी यही प्रश्नको उत्तर अब बेलायतसँग माग्दैछौं । उसले गोर्खा सैनिकलाई ब्रिटिस फोर्स अन्र्तगत मान्दैन भने कुन कानुनका आधारमा गोर्खा सैनिकलाई विश्वका विभिन्न देशमा लडाईयो त ? यसको खोजीनिति अब गेसोले गर्नेछ । उसले त गोर्खा सैनिकलाई भाडाको सिपाही सरह मानेको छ । ठिक छ हामी भाडाकै सिपाही हामै भने पनि हाम्रो भाडा कति हो ? यसको उत्तर त हामीलाइ ताहिन्छ । नी । भाडाको सैनिक हैन भने विश्वयुद्धमा गोर्खा सैनिकलाई हरेक लडाईमा फ्रन्टलाईनमा लगाएर किन लडाईस् ? यसको क्षतिपूर्ति बेलायतले तिर्नुपर्छ भनेर हामी लाग्दैछौं । त्यो बाहेक हामीले अर्को नयाँ कार्यक्रम पनि अघि सारेका छौं । त्यो हो विश्वयुद्धमा लडाईमा मृत्यु भएका गोर्खा सैनिकहरुको सामूहिक स्मारक बनाउने । त्यसका लागि हामीले स्याङ्जाको साल्मीडाँडामा जग्गा पनि पाईसकेका छौं । त्यहाँ विश्वयुद्धताका बेलायती साम्राज्य जोगाउन गोरा सैनिकसँगै लड्दा मृत्यु भएका गोर्खा सैनिकको सम्झनामा गोर्खा स्मारक वा समाधि स्थल निर्माण गर्दैछौं । स्मारक निर्माणका लागि गेसोको एक टोलीले साल्मी डाँडामा पुगेर स्थलगत अध्ययन समेत गरि सकेको छ । यसले बेलायतको टाउको त दुख्छ नै सारा विश्वको ध्यान केन्द्रित गर्नेछ ।

किन स्मारक बनाउन जरुरी ठान्नुभो 
बेलायती साम्राज्य जोगाउन ६० हजारभन्दा बढी हाम्रा बाबु बाजे गोर्खा सैनिकले विश्वका विभिन्न लडाईमा परेर ज्यान गुमाएका छन् । त्यसको सम्मान बेलायतले गर्नुपर्ने हो । तर बेलायतले उनीहरु कुन ठाउँमा कुन लडाईमा कहिले को को भने मरे भनेर परिवारलाई जानकारी नै दिएको छैन । सम्मान अनि क्षतिपूर्तिको कुरा त धेरै टाढाको कुरा हो । ती ६० हजार बढी हाम्र बाबु बाजेले गतिलो क्रिया पाएका छैनन् । त्यसैले हामीले स्मारक बनाएर उनीहरुको सामूहिक रुपमा क्रियाकाज गर्नेछौं । त्यसका लागि साल्मी डाँडामा विश्वयुद्धका बेला मरेका विभिन्न जातिका पूराना शैलिका घरहरु निर्माण गरिनेछ । मुख्य गरि त्यहाँ विश्वयुद्धमा सबैभन्दा बढी मृत्यु भएका मगर, गुरुङ, लिम्बु, राई, तामाङ, क्षेत्रीका पूराना शैलिका घर निर्माण गरिने र उनीहरुको नाममा उनीहरुकै सँस्कार अनुसार श्रद्धाञ्जली तथा काजक्रिया कार्यक्रम गर्छौं ।

ठूलो लागतमा स्मारक बनाउने कुरा गर्नु भो कसरी सम्पन्न गर्ने योजना छ 
वास्तवमा दोस्रो विश्वयुद्धताका लडाई गर्दा मरेका गोर्खा सैनिकहरुको सम्मानमा बेलायतले यो काम गर्नुपर्ने हो । बेलायतले नगरे पनि विश्वभर गोर्खाको नाम भजाउने नेपाल सरकारले गर्नुपर्ने हो तर कसैले गरेनन् । त्यही भएर यो काम हामी गर्दैछौं । हामीले यसका लागि एक पैसा बेलायत र नेपाल सरकारसँग नमागेरै सम्पन्न गर्दैछौं । गोर्खा स्मारक बनाउनका लागि हामी सबैभन्दा पहिले भुपु गोर्खा सैनिकहरुसँग हात फिजाउँछौं । त्यसपछि गोर्खा समुदायालाई माया गर्ने बेलायती जनासँग पनि हामी सहयोगको लागि आग्रह गर्छौं । त्यो बाहेक गोर्खा समुदायप्रति सद्भाव राख्ने विभिन्न संघसंस्था र व्यक्तिहरुसँग पनि सहयोग मागेर हामी यो काम सम्पन्न गर्नेछौं ।

स्मारक बनाएर वास्तवमा के गर्न खोज्नु भएको नी 
सर्वप्रथम त विश्वयुद्धताका मरेका हाम्रा बाबु बाजेले गतिलो क्रिया पाउनेछन् । हामीले हाम्रो पृतिको लागि यो काम गर्दैर्छौ । त्यसपछि बेलायतले आफ्ना राष्ट्र सेवकलाई गरेको अपमानको बारेका विश्वलाई जानकारी गराउने काम हुनेछ । स्मारक बनाएपछि हामी बेलायती प्रधानमन्त्रीलाई उद्घाटन गर्न बोलाउनेछौं । नेपालका इतिहासमा अहिलेसम्म बहालवाला बेलायती प्रधानमन्त्री आएको रेकर्ड छैन । तर हामी बोलाउँछौं । आए ठिक छ आएन भने हामी बेलायतको धज्जी उडाईदिनेछौं । तपाईले पनि थाहा पाउनु भो हामीले गोर्खा स्मारक बनाउने योजना सार्वजनिक गरेको केही दिनमै बेलायती रक्षा मन्त्री नेपाल आए । उनले पोखरा र स्याङ्जाको भ्रमण समेत गरे । नेपालको इतिहाँसमा ६ दिनसम्म बेलायती रक्षामन्त्री बसेको पाईदैन । तर, उनै मन्त्री यतिबेला ६ दिनसम्म बसेर गोर्खा स्मारकको बारेमा सोधीखोजी गरेको हामीले थाहा पाएका छौं । यसले बेलायतको टाउको दुखाउन सुरु गरिसकेको छ । विश्वभर विर गोर्खालीको नाम बेचेर खाने बेलायतले अब त्यसको एक एक हिसाब चुक्ता गर्नुैपर्नेछ ।

अलिकति प्रसंग बदलौंतपाईहरुले यति ठूलो काम गर्दै हुनुहुन्छ तरगेसोकै समानान्तर संस्था स्थपना भएकोमा केही प्रतिक्रिया छैन 
समानान्तर संस्था खोल्नेहरु गेसोकै केही व्यक्तिहरु हुन् । बिचरा उनीहरुले समानान्तर संस्था स्थापना गरेका हैनन्, उनीहरु कसैबाट परिचालित हुन् । उनीहरु गेसो हाम्रो संस्था हो भन्दै हिडे पनि यो कुरा गलत हो । उनीहरुले गेसोको लोगो र लेटरप्याड समेत प्रयोग गरेका छन् । तर, हामी यस्ता सानातिना कुरामा अल्झदैनौं । उनीहरुको हैसियत के हो भन्ने कुरा सबैले बुझेका छन् । सायद त्यही भएर होला अहिले गेसो हामी हौं भन्नेहरु चुप लागिसकेका छन् । गेसो भनेको अन्तराष्ट्रिय रुपमा मान्यता पाएको संस्था हो । यसले नै यति लामो समय गोर्खा सैनिकको पक्षमा आन्दोलन गरेर बेलायतलाई घुडा टेकाएको हो । यसकै अगुवाईमा भएको आन्दोलनले सारा गोर्खा सैनिकले अहिले आवासिय अधिकार पाएका छन् । गेसोले विश्वमै आफ्नो अस्तित्व बनाएको बेला यसको नाम बेचेर फाईदा लिनेहरु हुन् समानान्तर संस्था बनाउनेहरु । यो उनीहरुको कहिल्यै पूरा नहुने दिवा सपना मात्रै हो । कोठामा बसेर कसैको इसारामा काम गर्ने ती व्यक्तिहरु अहिले चुप लागिसकेका छन् । यीनले गरेको प्रोपोगाण्डाले गेसोलाई कुनै नोक्सान हुँदैन ।

हैनसमानान्तर संस्था भए पछि मान्छे झुकिदैनन यसलाई निराकरण गर्न के गर्नु भएको छ 
पहिलो कुरा त समानान्तर रुपमा आएको संस्थाको कुनै अस्तित्व नै छैन । तर, पनि यसले केही असर गर्न सक्ने धेरैको कुरा आए पनि हामीले बेलायतको कानुनी प्रक्रिया अनुसार उनीहरुलाई कारबाही गर्ने प्रक्रियामा लागि सकेका छौं । उनीहरुलाई बेलायती कानुन अनुसार क्षतिपूर्ति समेत तिराउनेछौं । उनीहरुले गेसोको चरित्र हत्या गर्ने काम गरेका छन् । उनीहरुलाई कुन कुन कुरामा मुद्धा लाग्छ भन्ने बारेमा हामी खोजीनिती गरिरहेका छौं । उनीहरुले गेसोको कार्यक्रममा आधारित भएर केही कार्यक्रम गरे भन्ने सुनेका छौं । उनीहरुले हाम्रो संस्थाको नाम बेचेर काम गर्नुको कुनै तुक छैन । जो जसरी गेसोको बदनाम गर्ने तरिकाले कसैबाट प्रयोग भईरहेका छन् उनीहरु एकदिन आफ्नो हैसियतमा झर्नेछन् ।

यो पनि एउटा तगारो होयस्ता बिर्सनै नसक्ने थुप्रै तगारा आए होला गेसो आन्दोलनको दौरानमागेसो यहाँसम्म आईपुग्छ भन्ने कहिल्यै सोच्नु भएको थियो 
धन्यवाद । बडा मजाको प्रश्न गर्नुभो । सुरुमा गेसोले आफ्नो अधिकारको कुरा उठाउँदा यहाँसम्म आइपुग्ला भन्ने त एक रत्ति पनि सोचेका थिएनौं । बेलायतका विरुद्ध लड्नेभन्दा कसैले पत्याएका थिएनन् । तर, हामी आन्दोलनमा निरन्तर लागिरह्यों । त्यसैको प्रतिफल हो । अहिलेको बिजय भनेको । आन्दोलनका दौरानमा यस्ता तगारा त कति आए कति यो त केही पनि हैन । हाम्रो सभापति पदमबहादुर गुरुङलााई आतंककारीको आरोप लगाईयो । अहिले भनेर सकिदैनन् आन्दोलनमा आएका बाधा अडच्नका बारेमा । बेलायतले हामीलाई हराउन आफ्ना कर्मचारी हाम्रै जस्ता अनुहार गरेका पूर्व गोर्खा सैनिक टिकेन्द्रदल देवानलाई सबैभन्दा बढी प्रयोग ग-यो । बेलायत यति धुर्त, चलाख, फटाह छ की भनि साध्यै छैन । बेलायतले जति हामीलाई रोक्न खोज्यो त्यती हामी बलियो हुँदै लागिरह्यों । सबैभन्दा ठूलो कुरा विचार हो । बिचार मर्दैन भने कोही नभए पनि एकदिन सफलता प्राप्त गर्न सकिन्छ । यही विचारको लडाई जितेका हौ हामीले । बेलायतले आज विश्वका सामु शिर झुकाउन बाध्य भएको छ । बेलायतले बेला बेला यस्तो निकृष्ट व्यववहार गरेको छ । मैले अघि पनि भने । बेलायतले आफ्नो राष्ट्र सेवक गोर्खा सैनिकलाई ब्रिटि आर्म फोर्स अन्र्तगतको हैन भन्दैछ । बेलायतको उच्च अदालतले समेत गोर्खा सैनिक बेलायतको राष्ट्र सेवक भनेर फैसला गरिसकेको छ । अब भन्नुस आफ्नै अदालतले गरेको फैसला मान्दैन बेलायत । यो भन्दा निकृष्ट व्यवहार के हुन सक्छ ? गोर्खा सैनिक बेलायतको राष्ट्र सेवक हैन भने के हो त ? यसको क्षतिपूर्ति अब बेलायतले दिनुपर्छ । आफूलाई प्रजातन्त्र र मानवअधिकारको ठेकेदार मान्ने बेलायतले हाम्रो नेत्तृत्वको चरित्र हत्या गर्ने काम गरेको छ बेला बेलामा । उसले जुन निकृष्ट काम गरेको छ त्यसको उपज हो हाम्रो बिजय । बेलायतले गेसोका विरुद्धमा जुन षडयन्त्र गर्छ त्यसबाट सिक्दै अघि बढ्दै गरेर हामी अघि बढेका छौं । अझै बेलायतले जे षडयन्त्र गर्दै गएको यसको चर्को मुल्य तिर्नुपर्नेछ उसले ।

 

About The Author

Number of Entries : 70

Comments (1)

  • Bom Bahadur Gurung

    Padam Sir, You are so great because………how to explaine I have no words to say. you are fighting for others not for self. Thanks to that MOM who gave birth such a braver son who is now devoted for gurkha’s welfare

    Reply

Leave a Comment

© 2009 GAESO, Powered by Kash

Scroll to top